Depremin önceden tahmin edilmesi amac?yla yeni bir bilimsel çal??man?n haz?rl?klar?na ba?land?. Yap?lmas? planlanan çal??mada, sismik aktiviteler aç?s?ndan litosfer, atmosfer, iyonosfer etkile?imi tüm yönleriyle incelenerek, depremin önceden tahmin edilmesi
hedefleniyor.
Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Co?rafya Bölümü ve ?ngiltere’de
bulunan ve ba?kanl???n? Ronald Karel’in yapt??? Meteodeprem Ara?t?rma Merkezi
(Meteoquake Research Center-MRC) ile ortak yürütülmesi planlanan ”LAI projesi”
ile ilgili teknik detay toplant?s? Erzurum’da gerçekle?tirildi.
LAI projesiyle sismik aktiviteler aç?s?ndan litosfer, atmosfer, iyonosfer
etkile?iminin tüm yönleriyle incelenerek, depremlerin önceden tahmin edilmesi
amaçlan?yor.
Co?rafya bilgi sistemleri platformu ve uzaktan alg?lama teknikleriyle
haz?rlanacak projede, litosfer, atmosfer, iyonosfer etkile?iminin yan? s?ra
deprem tahminlerinde kullan?lan tüm teknikler birlikte de?erlendirilecek.
Proje kapsam?ndaki ara?t?rmalarda insans?z uçaklar, gökyüzünü sürekli
izleyen kablosuz kamera sistemleri, mobil atmosferik ölçüm cihazlar?, GPS
destekli 3 boyutlu yer alt? izleme sistemleri kullan?lacak, sahada düzenli radon
ölçümleri gerçekle?tirilerek, elektrik potansiyel alan de?i?imleri izlenecek.
Ayr?ca yap?lan sözle?melere ba?l? olarak uluslararas? EUMESAT, DEMETER
kurumlar?ndan uydu görüntüleri ile ?ngiliz Kraliyet Meteoroloji Kurumu verileri
düzenli olarak al?nacak. Atatürk Üniversitesi Deprem Ara?t?rma Merkezi ba?ta
olmak üzere di?er sismik veri toplayan kurumlardan da sa?layacak kay?tlar eldeki
bilgilerle e?le?tirilecek, dinamik haritalara aktar?l?p, internet üzerinden
Londra, ?stanbul, Sofya ve NASA’daki proje takipçilerine e? zamanl? aktar?lacak.
KAREL’?N ?DD?ASI
Türk ve Frans?z vatanda?? olan MRC Ba?kan? Ronald Karel, yap?lacak bilimsel
çal??malar ile depremin 24 ile 36 saat öncesinden tahmin edilebilece?i iddias?nda
bulundu.
Meteorolojiye ilgisinin 9 ya??nda ba?lad???n?, 12-13 ya??nda iken de hava
haritalar? çizmeye ba?lad???n? anlatarak, ”1970 y?l?nda ?stanbul’da farkl? bir
bulut olu?umu gördüm ve bunlar? inceledim. Gece 23.00′de Gebze’de deprem oldu.
Gençlik heyecan?yla bulutlarla deprem ili?kisi üzerinde çal??maya ba?lad?m” diye
konu?tu.
Bingöl’de 1970′li y?llarda meydana gelen depremi de önceden bildi?ini ileri
süren Karel, bu teziyle ilgili Japonya’ya ve ABD’deki akademik kurulu?lara yaz?
yazd???n? belirterek, ?unlar? söyledi:
”ABD’den gelen cevapta ‘depremle-atmosfer aras?nda ili?ki yoktur’
deniyordu. Ancak Japonlar ilgi gösterdiler. Bana hava haritalar? göndererek
incelememi istediler. Daha sonra gitti?im Paris’ten askerlik için Türkiye’ye
döndüm. 1974 y?l?nda Erzurum’un A?kale ilçesinde vatani görevimi yaparken,
meydana gelen 3 depremi de önceden bildim. Bunun üzerine komutanlar?m beni tebrik
ederek, bilimsel çal??ma yapmam için bana bir oda tahsis ettiler. ?stedi?im her
kitab? da getirttiler. Bugün meteodeprem dedi?imiz ve kay?tlara geçen tezimi
A?kale’de Türk Silahl? Kuvvetlerinin deste?i ile yazd?m.”
Askerlik sonras? Avrupa’da baz? bilimsel kurumlarla görü?meler yapt???n?
anlatan Karel, depremle atmosfer aras?ndaki ili?kiye kimsenin inanmad???n?, bunun
üzerine de ABD’ye gitti?ini söyledi.
ABD’de New York’ta bir üniversitede yapt??? görü?menin olumsuz geçmesinin
ard?ndan tezini köprüden nehre att???n? kaydeden Karel, ”Aradan 16 y?l geçtikten
sonra Londra’da ya?arken Milliyet Gazetesi’nde gördü?üm bir yaz? sonras?
çal??malar?ma tekrar ba?lad?m. Tezim geli?meye ba?lad?. Birçok yere davet edildim
ve yabanc? bilim adamlar? yard?m etmeye ba?lad?lar” diye konu?tu.
Atatürk Üniversitesi Co?rafya bölümüyle konuyla ilgili bilimsel çal??ma
yapmak için görü?meler yapt?klar?n? belirten Karel, ?öyle devam etti:
”Burada çok güzel haz?rlanm?? bir ekip gördük. Litosfer, atmosfer ve
iyonesfer aras?ndaki ileti?imi kurmaya çal??aca??z. Deprem öncesindeki
iyonesferdeki radyo dalgalanmalar?, radyo sinyalleri rahats?zlanmas?, radon
art???, iyonizasyon gibi konularda bulut olu?umunu, faylarda kaybolu?unu bilimsel
olarak ispatlamak için çal??malar yapaca??z.”
Geçen y?l Gelibolu’da meydana gelen depremi de önceden tahmin etti?ini iddia
eden Karel, sözlerini ?öyle sürdürdü:
”Depremi önceden tahmin edebiliyoruz ama sa?l?kl? yer saptanmas?
yap?lam?yor. Bunlar? yapabilmek için 10-12 parametre var. Biz sa?lam olarak ancak
2-3 parametreyi biliyoruz. Bu çal??ma için bütün parametreleri yerle?tirmek ve
bunlar? ispatlamak laz?m. E?er meteorolojik olmayan bulut varsa bunun kimyasal
yap?s?n? bulmak gerekli. Planlad???m?z çal??mada Kuzey Do?u Anadolu fay hatt?
üzerinde bir iki fay seçece?iz. Benim ?ahsi kanaatime göre daha bilimsel de?il
ama 24-36 saat öncesinden haber verebiliriz. Ancak bilimsel olarak bunu
ispatlamak zorunday?z.”
NASA’NIN DESTE??
Çal??mas?n?n NASA taraf?ndan da desteklendi?ini ifade eden Ronald Karel,
çal??man?n tamamlanmas? için bu kurumun ön gördü?ü sürenin 10 y?l oldu?unu
belirterek, ?öyle dedi:
”Benim fikrime göre bu süre çok daha dü?ük olabilir. Türkiye’nin
meteorolojik ko?ullar? çok daha uygun. Faylar da çok belirli. Atmosferi ve
iyonosferi çok daha sakin. Çal??mam?z?n ba?ar?l? olmas? için biraz da ?ansa
ihtiyac?m?z var. Baz? parametrelerin yan yana gelmesi laz?m. Çal??may? 5-6 y?lda
tamamlayabiliriz.”
Projenin 5-6 milyon dolar maliyeti oldu?unu kaydeden Karel, birçok
uluslararas? kurum ve yabanc? bilim adam?n?n da çal??may? destekleyece?ini
kaydetti.
”EVRENSEL AMAÇLAR GÜNDEN ÇALI?MA”
Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Co?rafya Bölüm ö?retim üyesi
Prof. Dr. ?hsan Bulut da çal??man?n evrensel amaçlar güttü?ünü söyledi.
?lginç bir proje çal??mas? için görü?melerin sürdü?ünü kaydeden Prof. Dr.
Bulut, ”Depremle ilgili öngörü ve önceden tahmin, bütün dünyan?n ortak sorunu.
??birli?i için görü?melerin sürdü?ü çal??mada, uzman ekiplerin olu?turulmas? ve
bölge koordinatörlü?üne haz?r?z. ?yi sonuçlar ç?kaca??n? umuyorum” diye konu?tu.
Bilimsel çal??man?n uzun soluklu olaca??n? belirten Prof. Dr. Bulut, ?unlar?
söyledi:
”Mutlak sonuç al?nacak diye bir ?ey yok. Evrensel amaçlar güden bir
çal??ma. Her kesimin deste?ine ihtiyaç vard?r. Yapt???m?z bilgilendirme
toplant?s?nda ?artlar ve ko?ullar ele al?nd?. Sonuca gitmek için henüz erken.
Ekipler aras?nda kar??l?kl? görü?meler devam edecek.”
Kaynak:Hürdoğan Gazetesi
/rating_off.png "1 Yıldız")
